Η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου επιβεβαίωσε ότι οι διατλαντικές σχέσεις δεν βρίσκονται σε ρήξη, αλλά σίγουρα δεν είναι όπως παλιά. Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, μιλώντας για τον «αδιάσπαστο δεσμό» ΗΠΑ – Ευρώπης και δηλώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «θα είναι πάντα παιδί της Ευρώπης».

Το ακροατήριο σηκώθηκε όρθιο. Όχι από ενθουσιασμό – αλλά από ανακούφιση. Η εμπειρία της πρώτης τετραετίας Τραμπ και οι εντάσεις με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ έχουν αφήσει βαθύ αποτύπωμα.

Ήπιος τόνος, ίδια γραμμή

Παρά την πιο διπλωματική διατύπωση σε σχέση με την περσινή σκληρή παρέμβαση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο Ρούμπιο δεν διαφοροποιήθηκε ουσιαστικά. Επανέλαβε τις θέσεις της κυβέρνησης Τραμπ για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, ασκώντας κριτική σε επιλογές που –όπως είπε– «φτωχαίνουν τον λαό μας», ενώ επανέφερε τη ρητορική περί μαζικής μετανάστευσης και «παρακμής του δυτικού πολιτισμού».

Ευρωπαίοι υπουργοί σχολίαζαν ιδιωτικά ότι «οι σχέσεις δεν έχουν διαρραγεί, αλλά είναι σαφώς διαφορετικές». Ένας εξ αυτών το έθεσε ωμά: «Αν σπάσεις κάτι, δεν είναι εύκολο να το ξανακολλήσεις».

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναγνώρισε το «σοκ» που έχει υποστεί η Ευρώπη και μίλησε για ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής συνοχής και των δημοκρατικών θεμελίων.

Ουκρανία: Το ρήγμα στη στρατηγική

Η απόκλιση ΗΠΑ – Ευρώπης φάνηκε καθαρά και στο ουκρανικό ζήτημα. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επισήμανε ότι οι ΗΠΑ επανέρχονται συχνά στο θέμα «παραχωρήσεων», οι οποίες όμως –όπως τόνισε– συζητούνται κυρίως από την πλευρά της Ουκρανίας και όχι της Ρωσίας.

Η Ευρώπη εμφανίζεται πιο επιφυλακτική απέναντι σε έναν βεβιασμένο συμβιβασμό. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υπογράμμισε ότι «η Ρωσία έχει τη δύναμη να σταματήσει τον πόλεμο, αλλά και εμείς μπορούμε να την αναγκάσουμε».

Γροιλανδία και η «σιωπηλή» ανησυχία

Το κλίμα επιβαρύνθηκε από την πρόσφατη κρίση γύρω από τη Γροιλανδία και τις απειλές Τραμπ για στρατιωτική παρέμβαση. Το επεισόδιο αυτό, σύμφωνα με Ευρωπαίους αναλυτές, κλόνισε βαθιά την εμπιστοσύνη – ιδίως προς τη Δανία και το ΝΑΤΟ.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έσπευσε να καλύψει την απουσία Ρούμπιο από συνάντηση για την Ουκρανία, λέγοντας ότι «οι ΗΠΑ πρέπει να φροντίζουν ολόκληρο τον κόσμο, όχι μόνο την Ευρώπη».

Στο βάθος… ευρωπαϊκή πυρηνική ομπρέλα

Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του παρασκηνίου ήταν η συζήτηση, ακόμη και στη Γερμανία, για το ενδεχόμενο ενίσχυσης μιας ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής σε συνεργασία με τη Γαλλία. Ένα σενάριο που μέχρι πρόσφατα φάνταζε αδιανόητο για το Βερολίνο.

Παρά τις εντάσεις, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επέλεξαν να δουν «το ποτήρι μισογεμάτο». Όπως σχολίασε Γερμανός κυβερνητικός παράγοντας: «Μπορεί να επανέλαβε τη σκληρή ανάλυση για τη Δύση, αλλά μας έπεισε ότι είναι υπέρ του ΝΑΤΟ. Και με αυτό μπορούμε να δουλέψουμε».

Η ουσία, ωστόσο, παραμένει: η διατλαντική σχέση δεν έχει τελειώσει. Έχει όμως μπει σε μια νέα, πιο ρεαλιστική – και σαφώς πιο εύθραυστη – φάση.

Διαβάστε ακόμη: