Παρά το πολυδιαφημισμένο καλό κλίμα που λέγεται ότι επικράτησε στην πρόσφατη συνάντηση του Τούρκου Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και την επιμονή του για «ήρεμα νερά», η Τουρκία εξακολουθεί να βάζει «χοντρά αγκάθια» αμφισβητώντας κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.

Το καυτό θέμα του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου το οποίο ο κ. Μητσοτάκη απέφυγε να θέσει στον κ. Ερντογάν, ο οποίος άνοιξε όλη την σκληρή αναθεωρητική ατζέντα των μονομερών διεκδικήσεων της Τουρκίας, το επανέφερε αυτή την φορά και μάλιστα με ένταση η Άγκυρα. Μάλιστα προκλητικά η Άγκυρα έκανε λόγο για μονομερείς ενέργειες της Ελλάδας που «παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και τις σχέσεις της καλής γειτονίας» μετά τη συμφωνία που υπεγράφη τη Δευτέρα με τη Chevron για τους υδρογονάνθρακες.

Για μια ακόμα φορά το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας παίρνει πάνω του τα ελληνοτουρκικά (παραμερίζοντας για την ώρα τουλάχιστον το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών) και άνοιξε και πάλι θέμα επιβολής του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, προειδοποιώντας εμμέσως πλην σαφώς την Ελλάδα να μην προχωρήσει έρευνες ανοικτά της Κρήτης και δη σε περιοχές που έχει «καπαρώσει» μέσω του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.

Λίγα μόλις 24ωρα μετά τη συμφωνία που υπέγραψε η αμερικανική εταιρεία Chevron με την ελληνική κυβέρνηση για έρευνες φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας επανέφερε με ένταση και ιδιαίτερα προκλητικό τρόπο το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο αμφισβητώντας ελληνική κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας ανοικτά της Κρήτης, ενώ τις ίδιες ώρες η Ε. Ε ζητά την υλοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου το οποίο χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκούς πόρους στο μεγαλύτερο μέρος του. Πρακτικά πρόκειται για την επίσημη αντίδραση της Άγκυρας που προκάλεσε η συμφωνία που υπέγραψε η αμερικανική εταιρεία Chevron με την ελληνική κυβέρνηση για έρευνες φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Οι δραστηριότητες υδρογονανθράκων που διεξάγει η Ελλάδα στο νότιο τμήμα της Κρήτης σε συνεργασία με διεθνείς εταιρείες αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο και στις σχέσεις καλής γειτονίας», αναφέρει χαρακτηριστικά σε ανακοίνωσή του το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας.

Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται ότι η Άγκυρα αντιτίθεται «σε αυτή την παράνομη δραστηριότητα που επιχειρείται να υλοποιηθεί κατά παράβαση του Μνημονίου Κατανόησης για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας, που υπεγράφη το 2019 μεταξύ της χώρας μας και της Λιβύης, καθώς και των θαλάσσιων ζωνών που κοινοποίησε η Λιβύη στα Ηνωμένα Έθνη στις 27 Μαΐου 2025».

Παράλληλα προσθέτει ότι η τουρκική πλευρά θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες των λιβυκών αρχών για τη λήψη μέτρων κατά των μονομερών και παράνομων δραστηριοτήτων της Ελλάδας.

Στο πλαίσιο της εβδομαδιαίας ενημέρωσης του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ο σύμβουλος Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων, υποναύαρχος Ζεκί Ακτούρκ, επανέλαβε ότι η Τουρκία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην περιοχή και λαμβάνει «όλα τα απαραίτητα μέτρα σύμφωνα με τα εθνικά της συμφέροντα».

Η Άγκυρα αποδέχεται, τουλάχιστον, ότι η επερχόμενη δραστηριοποίηση της κοινοπραξίας στα νότια της Κρήτης δεν αφορά σε περιοχές δικής της δικαιοδοσίας -παρά μάλιστα το γεγονός ότι μικρό τμήμα στα νοτιοανατολικά των τεμαχίων «Κρήτη-1» και «Κρήτη» συμπεριλαμβάνεται στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο– στη συνέχεια της ανακοίνωσης κάνει λόγο για «παράνομη δραστηριότητα, η οποία επιχειρείται κατά παράβαση του μνημονίου συνεργασίας του 2019 για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας μεταξύ της Λιβύης και της χώρας μας και των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας που η Λιβύη κοινοποίησε στα Ηνωμένα Έθνη στις 27 Μαΐου 2025».

Με την αναφορά αυτή, η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως παράδειγμα οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, αγνοώντας τις βασικές αρχές του Δικαίου της Θάλασσας, όπως ότι τα ελληνικά νησιά (στη συγκεκριμένη περίπτωση η Κρήτη) διαθέτουν κυριαρχικά δικαιώματα.

Αξιοσημείωτη είναι επίσης η παραπομπή στη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη, με ημερομηνία 27 Μαΐου 2025, όπου και το μεταβατικό καθεστώς της Τρίπολης αποτύπωσε τις παράνομες θέσεις του περί της δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας τον τρόπο χάραξης της μέσης γραμμής και δι’ αυτής της οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας.

Να σημειωθεί ότι η κυβέρνηση Ντιμπεϊμπά ουσιαστικά υιοθέτησε σε πλήρη ανάπτυξη τις τουρκικές θέσεις περί της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τις ηπειρωτικές ακτές των δύο χωρών, με την Τρίπολη μάλιστα να κλείνει παρανόμως και τον κόλπο της Σύρτης. Όπως μπορεί κανείς να συμπεράνει με βεβαιότητα, η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης είχε γραφτεί σε άμεση συνεργασία με την Άγκυρα.

Η στενή σχέση των δύο πλευρών είναι γνωστή, με την Αθήνα πάντως να βρίσκεται εν μέσω συζητήσεων με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, χωρίς φυσικά να εντοπίζεται κοινό πλαίσιο κατανόησης ώστε η συζήτηση να προχωρήσει σε βάθος. Ο πρώτος γύρος των επαφών μεταξύ των τεχνοκρατικών ομάδων πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο στην Αθήνα, ενώ εκκρεμεί ο ορισμός της διεξαγωγής της δεύτερης φάσης, αυτή τη φορά στην Τρίπολη.

Η Άγκυρα είναι σχετικά πιο προσεκτική στην εν λόγω υπόθεση, διότι στις έρευνες εμπλέκεται αμερικανική εταιρεία, με την οποία μάλιστα η Τουρκία έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας για αναζήτηση υδρογονανθράκων στη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο. Πάντως η Τουρκία θα αντιδρά σε κάθε φάση υλοποίησης του ελληνικού προγράμματος, όπως και σε αντίστοιχες κινήσεις που αφορούν στα θαλάσσια πάρκα και δη αυτό στις νότιες Κυκλάδες. Εντός των επόμενων εβδομάδων αναμένεται να εκδοθεί το Προεδρικό Διάταγμα, που θα περιγράφονται τόσο η οριοθέτησή του (συμπεριλαμβανομένου του συμπλέγματος Κινάρου – Λεβίθων, το οποίο η Τουρκία κατατάσσει στις «γκρίζες ζώνες») όσο και οι προβλέψεις χρήσεις και περιβαλλοντικής προστασίας.

Ωστόσο πέρα από το τουρκολιβυκό μνημόνιο φαίνεται να ανοίγει και το θέμα του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, που πρακτικά είχε «μπλοκάρει» από το καλοκαίρι του 2024 όταν η Τουρκία έστειλε πολεμικά πλοία ανοικτά της Κάσου σταματώντας το ιταλικό ερευνητικό που έκανε έρευνες για την πόντιση του καλωδίου.

Great Sea Interconnector (GSI): Συμφωνία υπό όρους για τα 251 εκατ. ευρώ του ΑΔΜΗΕ

Μήνυμα για το καλώδιο

«Ηχηρό μήνυμα» για την υλοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου έστειλε η Ευρωπαϊκή Ένωση, επισημαίνοντας μάλιστα πως θα διαμηνυθεί στην Τουρκία ότι πρόκειται για ευρωπαϊκό έργο. Ο Επίτροπος Ενέργειας Dan Jorgensen, απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και Αντιπροέδρου της Ομάδας των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Γιάννη Μανιάτη, επιβεβαίωσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει να υποστηρίζει πολιτικά και τεχνικά το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (Great Sea Interconnector).

Μάλιστα, με την απάντησή του ο Επίτροπος φαίνεται να καταρρίπτει όλες τις δικαιολογίες της ελληνικής και κυπριακής κυβέρνησης για τις καθυστερήσεις, καθώς όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «η ένταξη του έργου στον κατάλογο της ΕΕ και η χρηματοδότησή του από τον Μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» σημαίνουν ότι το έργο πληροί τα κριτήρια του κανονισμού Διευρωπαϊκών Δικτύων Ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης θετικής ανάλυσης κόστους-οφέλους».

Προσθέτει μάλιστα ότι η εξέταση των όποιων οικονομικών παραμέτρων από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές πρέπει να έχει ως «στόχο την επιτάχυνση της υλοποίησης των έργων».

Επιπλέον, όσον αφορά στις προκλήσεις της Τουρκίας και την πρόθεσή της να εμποδίσει το έργο, ο Επίτροπος επισημαίνει ότι το ζήτημα έχει συζητηθεί ήδη μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου και υπογραμμίζει ότι «η Επιτροπή δεσμεύεται πλήρως να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην ενωσιακή διάσταση του έργου σε τρίτες χώρες, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις στην υλοποίησή του».

Τέλος, ο Επίτροπος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και ως προς την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, καθώς παρά τις καθυστερήσεις «η Επιτροπή δεν είναι ενήμερη για κάποιο νέο χρονοδιάγραμμα» επισημαίνοντας παράλληλα ότι για «τη χρηματοδότηση που έχει λάβει το έργο από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ), ισχύουν οι όροι που καθορίζονται στη συμφωνία επιχορήγησης, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα χρονοδιαγράμματα».

Ο Γ. Μανιάτης με αφορμή την απάντηση του Επιτρόπου στη γραπτή του Ερώτηση, έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση θα πρέπει επιτέλους να σταματήσουν τις καθυστερήσεις και να προχωρήσουν άμεσα στην υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με απάντησή της σε ερώτηση που κατέθεσα τον περασμένο Νοέμβριο, επιβεβαίωσε την πολιτική, τεχνική, αλλά και, για πρώτη φορά γραπτώς, τη γεωπολιτική στήριξή της στο έργο.

Επιπλέον η Επιτροπή, όχι μόνο επιβεβαίωσε την οικονομική βιωσιμότητα του έργου, αλλά υπογράμμισε και την ανάγκη άμεσης υλοποίησης του έργου ώστε να μη χαθεί η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, καλώντας για την άμεση αντιμετώπιση των καθυστερήσεων.

Τώρα η ευθύνη είναι στην ελληνική και κυπριακή κυβέρνηση, να προχωρήσουν στην άμεση υλοποίηση ενός έργου απαραίτητου για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και ενίσχυσης της γεωπολιτικής θέσης της χώρας μας».

Διαβάστε ακόμη: