«Η ταχύτητα ενός τζετ, η ελευθερία ενός ελικοπτέρου» είναι ο τρόπος με τον οποίο χαρακτηρίζεται το πειραματικό αεροσκάφος Χ-76 της Bell από τη DARPA του Πενταγώνου των ΗΠΑ, το οποίο πέρασε στο επόμενο στάδιο – τη φάση της κατασκευής.

Πρόκειται μάλλον για το πιο χαρακτηριστικό «δίλημμα» της αεροπορικής τεχνολογίας: από τη μία οι υψηλές επιδόσεις ενός αεροσκάφους που χρειάζεται διάδρομο και μπορεί να πετά γρήγορα και μακριά, και από την άλλη η ευελιξία του ελικοπτέρου, που απογειώνεται και προσγειώνεται κάθετα και μπορεί να επιχειρεί σχεδόν παντού. Η εξαφάνιση αυτού του διλήμματος αποτελεί τον βασικό στόχο του προγράμματος SPRINT (Speed and Runway INdependent Technologies) της DARPA.

Το πειραματικό αεροσκάφος του προγράμματος, X-76, κατασκευάζεται πλέον από τη Bell Textron, έχοντας περάσει επιτυχώς τη διαδικασία αξιολόγησης Critical Design Review (CDR) – ένα κρίσιμο ορόσημο που σηματοδοτεί τη μετάβαση από τον σχεδιασμό στην κατασκευή, τη συναρμολόγηση και τις δοκιμές εδάφους.

Το πρόγραμμα SPRINT είναι μια κοινή προσπάθεια μεταξύ της DARPA και της U.S. Special Operations Command (USSOCOM), με στόχο την ανάπτυξη τεχνολογιών που θα γεφυρώσουν το χάσμα ανάμεσα στα αεροσκάφη σταθερών πτερύγων και στα αεροσκάφη κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL). Η δεύτερη φάση του προγράμματος ξεκίνησε τον Μάιο του 2025 και με την ολοκλήρωση της CDR ξεκινά πλέον η πραγματική κατασκευή του πειραματικού πρωτοτύπου.

Ο στόχος είναι εξαιρετικά φιλόδοξος: ένα αεροσκάφος που θα μπορεί να πετά με ταχύτητα cruise άνω των 400 κόμβων (περίπου 740 χλμ./ώρα) – σχεδόν διπλάσια από εκείνη ενός συμβατικού ελικοπτέρου – ενώ ταυτόχρονα θα έχει δυνατότητα κάθετης απογείωσης, αιώρησης και επιχειρήσεων από μη προετοιμασμένες επιφάνειες, χωρίς την ανάγκη διαδρόμου.

Το X-76 χρησιμοποιεί μια καινοτόμο αρχιτεκτονική με πτερύγια προπέλας στα άκρα των φτερών (proprotors) που μπορούν να λειτουργούν σαν έλικες ελικοπτέρου κατά την απογείωση και να αναδιπλώνονται ή να «κλειδώνουν» σε θέση πτήσης όταν το αεροσκάφος μεταβαίνει σε υψηλή ταχύτητα, μειώνοντας την αεροδυναμική αντίσταση. Η τεχνολογία αυτή, γνωστή ως stop-fold rotor system, θεωρείται κρίσιμη για τη μετάβαση από την αιώρηση σε πτήση τύπου αεροπλάνου.

Το X-76 ανήκει στη μακρά παράδοση των αμερικανικών “X-planes”, πειραματικών αεροσκαφών που χρησιμοποιούνται για να δοκιμάζουν τεχνολογικά όρια της αεροπορίας – μια σειρά που περιλαμβάνει ιστορικά μοντέλα όπως το X-1 που έσπασε το φράγμα του ήχου. Η επιλογή της ονομασίας X-76 αποτελεί επίσης συμβολική αναφορά στο έτος 1776, που συνδέεται με την αμερικανική ανεξαρτησία και την επέτειο των 250 ετών από την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αν το πρόγραμμα πετύχει, η τεχνολογία που θα δοκιμαστεί στο X-76 θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα γενιά στρατιωτικών αεροσκαφών με πολλαπλές αποστολές: μεταφορά ειδικών δυνάμεων, αποστολές combat search and rescue (CSAR), επιτήρηση και αναγνώριση, ταχεία μεταφορά προσωπικού και εξοπλισμού, αλλά ακόμη και επιθετικές αποστολές.

Η πρώτη πτητική δοκιμή του πειραματικού αεροσκάφους αναμένεται να πραγματοποιηθεί περίπου το 2028, όταν το πρόγραμμα θα περάσει στην τρίτη φάση δοκιμών πτήσης.

Αν οι δοκιμές επιβεβαιώσουν τις προσδοκίες, το X-76 θα μπορούσε να αποτελέσει το πρότυπο για ένα νέο είδος στρατιωτικού αεροσκάφους: ένα υβρίδιο αεροπλάνου και ελικοπτέρου που συνδυάζει ταχύτητα, ευελιξία και ανεξαρτησία από αεροδρόμια, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι επιχειρήσεις στο σύγχρονο πεδίο μάχης.

Διαβάστε ακόμη: