Με φόντο την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος και τις έντονες ανησυχίες για στασιμοπληθωρισμό στην Ευρώπη, το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε αναπροσαρμογή της στρατηγικής του για την ελληνική οικονομία, μεταφέροντας το βάρος από τις προβλέψεις στην πράξη: δηλαδή στις επενδύσεις.
Η αναθεώρηση της ανάπτυξης για το 2026 από 2,4% σε 2% του ΑΕΠ δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διόρθωση. Αντιθέτως, σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή φιλοσοφίας, με στόχο τη θωράκιση της οικονομίας απέναντι σε εξωτερικούς κραδασμούς.
Το νέο σχέδιο: Επενδύσεις αντί για αναμονή
Δύο μήνες μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή, η κυβέρνηση εγκαταλείπει τη λογική της απλής διαχείρισης και περνά σε ένα πιο επιθετικό μοντέλο ενίσχυσης της οικονομίας, με βασικό εργαλείο το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).
Το σχέδιο προβλέπει:
- αύξηση του συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ κατά 650 εκατ. ευρώ το 2027,
- σταδιακή ενίσχυση κατά περίπου 1 δισ. ευρώ κάθε χρόνο από το 2028 και μετά,
- συνολικό ύψος που θα ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ έως το 2030.
Η στρατηγική αυτή αποτυπώνει μια σαφή επιλογή: η ανάπτυξη θα στηριχθεί πλέον στις επενδύσεις και όχι αποκλειστικά στην κατανάλωση ή σε εξωτερικούς παράγοντες.
Οι νέοι στόχοι και το «μήνυμα» της αναθεώρησης
Ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς προανήγγειλε ήδη τις βασικές αλλαγές:
- ανάπτυξη 2% το 2026 (από 2,4%),
- βελτίωση στο 2% και για το 2027 (από 1,7%).
Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός αναθεωρείται ανοδικά:
- 3,2% για το 2026,
- 2,4% για το 2027.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει ένα νέο περιβάλλον όπου η οικονομία καλείται να κινηθεί ανάμεσα σε δύο πιέσεις:
- την επιβράδυνση της ανάπτυξης,
- και την άνοδο του κόστους ζωής.
Το ενεργειακό «αγκάθι» και ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού
Η βασική αιτία της αναθεώρησης είναι η εκτίναξη των ενεργειακών τιμών.
Το σενάριο για την τιμή του πετρελαίου τύπου Brent crude oil ανεβαίνει στα 89 δολάρια το βαρέλι για το 2026, από 62 δολάρια που προέβλεπε ο προϋπολογισμός πριν από έξι μήνες, ενώ δεν αποκλείεται να κινηθεί ακόμη και κοντά στα 100 δολάρια.
Η εξέλιξη αυτή:
- αυξάνει τον πληθωρισμό,
- περιορίζει την αγοραστική δύναμη,
- πιέζει την οικονομική δραστηριότητα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Βάλντις Ντομπρόβσκις προειδοποίησε για κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμό χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού, επισημαίνοντας ότι η απάντηση είναι περισσότερη ανθεκτικότητα μέσω μεταρρυθμίσεων.
Το στοίχημα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Πίσω από τη νέα στρατηγική κρύβεται ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα: τι θα συμβεί μετά το 2026, όταν η δυναμική του Ταμείου Ανάκαμψης αρχίσει να εξασθενεί.
Το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να αποφύγει ένα επενδυτικό κενό, διαμορφώνοντας ένα πιο μόνιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Στο πλαίσιο αυτό:
- το ΠΔΕ αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ το 2027,
- στα 8 δισ. το 2028,
- στα 9 δισ. το 2029,
- και πάνω από 10 δισ. το 2030.
Παράλληλα, ενσωματώνονται νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως:
- το Social Climate Fund,
- το Modernization Fund,
τα οποία αναμένεται να διοχετεύσουν περίπου 6,9 δισ. ευρώ σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και υποδομές.
Το επόμενο βήμα: Νέο ΕΣΠΑ και ευρωπαϊκές αποφάσεις
Οι προβλέψεις αυτές ενδέχεται να αποδειχθούν συντηρητικές, καθώς δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί οι πόροι του νέου ΕΣΠΑ 2028–2034.
Η αρχική πρόταση προβλέπει περίπου 49,5 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, ποσό που θα αρχίσει να εισρέει από το 2028 και μετά, ενισχύοντας περαιτέρω τις επενδύσεις και – δυνητικά – ανεβάζοντας την ανάπτυξη πάνω από το 2%.
Από την αβεβαιότητα στη δομική ανθεκτικότητα
Η νέα οικονομική στρατηγική δεν επιχειρεί να αγνοήσει τις διεθνείς πιέσεις. Αντίθετα, επιχειρεί να τις αντισταθμίσει.
Το βασικό μήνυμα είναι σαφές:
σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, η απάντηση δεν είναι η αναμονή, αλλά η ενίσχυση των δομικών εργαλείων της οικονομίας.
Και σε αυτή τη φάση, το ΠΔΕ μετατρέπεται από απλό δημοσιονομικό εργαλείο σε κεντρικό μοχλό διατήρησης της ανάπτυξης και σταθερότητας για τα επόμενα χρόνια.
