Σε νέα παρέμβαση για τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων προχωρεί η κυβέρνηση, καθώς η αναζωπύρωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επαναφέρει τις διεθνείς αγορές πετρελαίου σε καθεστώς αβεβαιότητας και εντείνει τις πιέσεις στην αντλία.
Το μέτρο, το οποίο προανήγγειλε ο πρωθυπουργός από το βήμα της Βουλής, προβλέπει έκπτωση 10 λεπτών ανά λίτρο στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων και 5 λεπτών ανά λίτρο στο diesel κίνησης. Η παρέμβαση δεν θα αφορά την premium βενζίνη των 100 οκτανίων.
Οι τελικές ανακοινώσεις αναμένονται στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ώστε το μέτρο να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή και να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου αιχμής των καλοκαιρινών μετακινήσεων, έως το τέλος Αυγούστου.
Στα 40 εκατ. ευρώ η χρηματοδότηση
Η παρέμβαση θα χρηματοδοτηθεί από τις δύο ελληνικές εταιρείες διύλισης, τη HELLENiQ ENERGY και τη Motor Oil, οι οποίες αναμένεται να συνεισφέρουν συνολικά 40 εκατ. ευρώ, από 20 εκατ. ευρώ η καθεμία.
Κεντρικός στόχος είναι να ανακοπεί η ανοδική πορεία των τιμών, ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιοχές, όπου η αμόλυβδη έχει ήδη ξεπεράσει σε αρκετές περιπτώσεις τα 2 ευρώ το λίτρο.
Η κυβερνητική επιλογή σηματοδοτεί διαφορετικό μοντέλο παρέμβασης σε σχέση με προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις, καθώς αυτή τη φορά το κόστος δεν επιβαρύνει άμεσα τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά καλύπτεται μέσω της συμμετοχής των διυλιστηρίων.
Συνέχεια των μέτρων που ξεκίνησαν τον Μάρτιο
Η νέα έκπτωση έρχεται να προστεθεί στη δέσμη παρεμβάσεων που υιοθετήθηκε από τον Μάρτιο, όταν η κρίση στη Μέση Ανατολή προκάλεσε ισχυρές αναταράξεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου.
Τότε είχε επιβληθεί πλαφόν στα μικτά περιθώρια κέρδους στην εμπορία και τη λιανική καυσίμων, ενεργοποιήθηκε το Fuel Pass για τους οδηγούς βενζινοκίνητων οχημάτων και δόθηκε επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, αρχικά ύψους 20 λεπτών ανά λίτρο και στη συνέχεια 15 λεπτών.
Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος εκείνων των μέτρων προσέγγισε τα 300 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 152 εκατ. ευρώ αφορούσαν την επιδότηση του diesel και περίπου 130 εκατ. ευρώ το Fuel Pass.
Μετά τη λήξη τους και την άρση του πλαφόν, οι τιμές συνέχισαν να διαμορφώνονται κυρίως από τις διεθνείς εξελίξεις, οδηγώντας σήμερα την κυβέρνηση σε νέα παρέμβαση με έμφαση στην καλοκαιρινή μετακίνηση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Γιατί δεν υποχωρούν γρήγορα οι τιμές στην αντλία
Παρά την προσωρινή υποχώρηση της τιμής του αργού πετρελαίου μετά τη μερική αποκλιμάκωση της κρίσης και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, οι μειώσεις δεν πέρασαν με την ίδια ένταση στην τελική τιμή των καυσίμων.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η τιμή της βενζίνης και του diesel δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την πορεία του Brent. Τα καύσιμα τιμολογούνται βάσει των διεθνών τιμών S&P Platts των επιμέρους προϊόντων διύλισης, αλλά και της ισοτιμίας ευρώ–δολαρίου.
Στην ελληνική αγορά, οι τιμές πώλησης από τα διυλιστήρια προς τις εταιρείες εμπορίας υπολογίζονται με βάση τον μέσο όρο των τιμών Platts και των συναλλαγματικών ισοτιμιών των προηγούμενων τεσσάρων ημερών. Ο συγκεκριμένος μηχανισμός περιορίζει τις ακραίες ημερήσιες διακυμάνσεις, αλλά μπορεί να καθυστερεί τη μεταφορά τόσο των αυξήσεων όσο και των μειώσεων στην αντλία.
Την ίδια στιγμή, η αυξημένη καλοκαιρινή ζήτηση, η ενισχυμένη τουριστική κίνηση στη Μεσόγειο και η περιορισμένη διεθνής διαθεσιμότητα diesel και αεροπορικών καυσίμων εξακολουθούν να διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Νέα νευρικότητα στις διεθνείς αγορές
Η νέα κλιμάκωση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ανέτρεψε την εικόνα σχετικής σταθεροποίησης, επαναφέροντας τους φόβους για διαταραχές στις ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.
Την Παρασκευή 10 Ιουλίου, το Brent κινήθηκε κοντά στα 76,5 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI διαμορφώθηκε περίπου στα 72,3 δολάρια. Σε εβδομαδιαία βάση, το Brent κατέγραφε άνοδο περίπου 6% και το WTI περίπου 5%.
Οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες τόσο στις εξελίξεις στο πεδίο όσο και στις πληροφορίες για πιθανή επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και ομαλοποίηση των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ.
Αμόλυβδη έως και 2,18 ευρώ στα νησιά
Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται στις νησιωτικές περιοχές, όπου το αυξημένο κόστος μεταφοράς, οι ιδιαίτερες συνθήκες τροφοδοσίας και ο περιορισμένος ανταγωνισμός σε ορισμένες τοπικές αγορές οδηγούν σε σημαντικές αποκλίσεις.
Σε περιοχές της Κρήτης, των Δωδεκανήσων και της Ζακύνθου, η αμόλυβδη ξεπερνά τα 2 ευρώ ανά λίτρο, ενώ σε ορισμένα νησιά των Κυκλάδων αγγίζει ακόμη και τα 2,18 ευρώ.
Η κατάσταση αυτή καθιστά την κυβερνητική παρέμβαση ιδιαίτερα σημαντική για τους κατοίκους και τους επαγγελματίες των νησιών, οι οποίοι επιβαρύνονται περισσότερο κατά την τουριστική περίοδο.
Το έλλειμμα διυλιστηρίων στην Ευρώπη
Πίσω από την ένταση στις τιμές βρίσκονται και βαθύτερα διαρθρωτικά προβλήματα της ευρωπαϊκής αγοράς. Σύμφωνα με τον αναπληρωτή διευθύνοντα σύμβουλο της HELLENiQ ENERGY, Γιώργο Αλεξόπουλο, την τελευταία δεκαπενταετία έχει αποσυρθεί περίπου το 30% της ευρωπαϊκής διυλιστικής δυναμικότητας.
Η συρρίκνωση αυτή έχει καταστήσει την Ευρώπη περισσότερο εξαρτημένη από εισαγωγές προϊόντων διύλισης και λιγότερο ανθεκτική απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις ή αιφνίδιες αυξήσεις της ζήτησης, ιδιαίτερα σε diesel και αεροπορικά καύσιμα.
Αντίθετα, η Ελλάδα διατηρεί ισχυρή διυλιστική βάση, με συνολική δυναμικότητα περίπου 550.000 βαρελιών ημερησίως από τις εγκαταστάσεις της HELLENiQ ENERGY και της Motor Oil.
Οι δύο όμιλοι καλύπτουν τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς και συνεισφέρουν περίπου στο 20% με 25% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, στοιχείο που αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία του κλάδου για την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομία.
Η Ελλάδα ως ενεργειακός κόμβος
Κατά την πρόσφατη κρίση, η Ελλάδα συγκαταλέχθηκε στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που κατάφεραν να ανταποκριθούν χωρίς σοβαρά προβλήματα στον εφοδιασμό με αεροπορικά καύσιμα.
Ενδεικτικό είναι ότι εταιρείες του ομίλου Lufthansa αναπροσάρμοσαν μέρος του σχεδιασμού ανεφοδιασμού τους, επιλέγοντας ελληνικά αεροδρόμια για την τροφοδοσία αεροσκαφών τους, λόγω της επάρκειας σε jet fuel.
Η εξέλιξη επιβεβαιώνει τον ρόλο της χώρας ως ενός από τους σημαντικότερους διυλιστικούς κόμβους της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και τη σημασία της εγχώριας παραγωγικής βάσης σε περιόδους έντονης διεθνούς αστάθειας.
Η νέα έκπτωση στα καύσιμα δεν εξαλείφει τις πιέσεις της διεθνούς αγοράς, προσφέρει όμως μία άμεση ανακούφιση στους οδηγούς κατά την κορύφωση της θερινής περιόδου, σε μια συγκυρία κατά την οποία το ενεργειακό κόστος επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο.
