Η προσπάθεια επαναφοράς χιλιάδων παλαιών κατοικιών στην αγορά στέγασης περνά σε νέα φάση, καθώς ανοίγει ο δρόμος για το πρόγραμμα «Ανακαινίζω 2026», μια από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις που έχουν σχεδιαστεί τα τελευταία χρόνια στον οικιστικό τομέα. Με διαθέσιμους πόρους 500 εκατ. ευρώ και στόχο την αναβάθμιση περίπου 20.000 ακινήτων, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να δώσει κίνητρα στους ιδιοκτήτες να αξιοποιήσουν κατοικίες που παραμένουν ανενεργές ή χρειάζονται σημαντικές εργασίες εκσυγχρονισμού.

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα τέθηκε ήδη σε λειτουργία για την πρώτη φάση της διαδικασίας, ενώ η υποβολή των οριστικών αιτήσεων αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές Σεπτεμβρίου. Οι ενδιαφερόμενοι έχουν στη διάθεσή τους ένα χρονικό διάστημα προετοιμασίας προκειμένου να ελέγξουν αν τα ακίνητά τους πληρούν τις προϋποθέσεις συμμετοχής και να συγκεντρώσουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Η διαδικασία προβλέπει δύο διακριτές φάσεις. Στο πρώτο στάδιο, οι ιδιοκτήτες εισέρχονται στην πλατφόρμα με τουςκωδικούς Taxisnet και επιλέγουν το ακίνητο που επιθυμούν να εντάξουν στο πρόγραμμα. Μέσα από τη διαδικασία αυτή πραγματοποιείται ο αρχικός έλεγχος επιλεξιμότητας και διαπιστώνεται εάν το ακίνητο πληροί τις βασικές προϋποθέσεις.

Η δεύτερη φάση, η οποία αναμένεται να ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο, αφορά την οριστική ένταξη στο πρόγραμμα, τον υπολογισμό της επιδότησης και την έγκριση των παρεμβάσεων που θα χρηματοδοτηθούν. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του ακινήτου και του ιδιοκτήτη, η ενίσχυση μπορεί να διαμορφωθεί σε διαφορετικά επίπεδα και να φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά ποσά.

Ποια ακίνητα μπορούν να ενταχθούν

Βασική προϋπόθεση είναι η οικοδομική άδεια να έχει εκδοθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990. Το πρόγραμμα απευθύνεται κυρίως σε παλαιότερες κατοικίες που παρουσιάζουν ανάγκες αναβάθμισης και βελτίωσης της ενεργειακής τους απόδοσης.

Παράλληλα, τα ακίνητα πρέπει είτε να είναι κλειστά κατά τα έτη 2024 και 2025 είτε να χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία από τους ιδιοκτήτες τους. Η επιφάνειά τους δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 120 τετραγωνικά μέτρα, ενώ για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται αυξημένο όριο που μπορεί να φτάσει έως τα 150 τετραγωνικά μέτρα υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Σημαντικό κριτήριο αποτελεί και η ενεργειακή κατάσταση του ακινήτου. Οι κατοικίες θα πρέπει να διαθέτουν ενεργειακή κατάταξη έως και την κατηγορία Γ, ώστε να υπάρχει δυνατότητα ουσιαστικής ενεργειακής αναβάθμισης μέσω των παρεμβάσεων που θα χρηματοδοτηθούν.

Επιπλέον, δεν επιτρέπεται η συμμετοχή κατοικιών που έχουν ήδη ενταχθεί σε αντίστοιχα προγράμματα μετά την 1η Ιανουαρίου 2020, ενώ αποκλείονται και ακίνητα που είναι καταχωρισμένα στο μητρώο βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Ενίσχυση έως 36.000 ευρώ

Το ύψος της επιδότησης μπορεί να φτάσει έως και τα 36.000 ευρώ ανά κατοικία, με ανώτατο όριο χρηματοδότησης τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Αυτό σημαίνει ότι για ένα ακίνητο 100 τετραγωνικών μέτρων η συνολική επιλέξιμη δαπάνη μπορεί να αγγίξει τα 30.000 ευρώ.

Πέρα από τις εργασίες ανακαίνισης, προβλέπεται πρόσθετη χρηματοδότηση έως 2.500 ευρώ για δαπάνες που σχετίζονται με μηχανικούς, ενεργειακά πιστοποιητικά, ηλεκτρονική ταυτότητα κτηρίου, αδειοδοτήσεις και ελέγχους ολοκλήρωσης του έργου.

Τα ποσοστά ενίσχυσης ξεκινούν από 70% για τις ιδιοκατοικούμενες κατοικίες και από 80% για τα κλειστά ακίνητα. Προβλέπονται επίσης προσαυξήσεις για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, για νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία και για κατοικίες που βρίσκονται σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές. Έτσι, το τελικό ποσοστό επιδότησηςμπορεί να φτάσει ακόμη και το 95% σε ορισμένες περιπτώσεις.

Οι παρεμβάσεις που καλύπτονται

Οι επιλέξιμες δαπάνες χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τις εργασίες ανακαίνισης και αποκατάστασης του ακινήτου, οι οποίες μπορούν να απορροφήσουν το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού. Σε αυτές περιλαμβάνονται ηλεκτρολογικές και υδραυλικές παρεμβάσεις, εργασίες στατικότητας, αντικατάσταση δαπέδων και πλακιδίων, ανακαίνιση μπάνιων και κουζινών, βαφές και αποκατάσταση φθορών.

Η δεύτερη κατηγορία αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση. Περιλαμβάνει αντικατάσταση κουφωμάτων, εγκατάσταση ή αναβάθμιση ηλιακών θερμοσιφώνων, τοποθέτηση αντλιών θερμότητας, θερμομονώσεις και άλλες παρεμβάσεις που μειώνουν την ενεργειακή κατανάλωση της κατοικίας.

Τα εισοδηματικά όρια

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα συνδέεται και με συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια. Για τις κλειστές κατοικίες προβλέπεται ανώτατο εισόδημα 18.000 ευρώ για άγαμο και 35.000 ευρώ για ζευγάρι, με πρόσθετο όριο 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο παιδί.

Για τις ιδιοκατοικούμενες κατοικίες τα όρια είναι υψηλότερα, φτάνοντας τα 25.000 ευρώ για άγαμο και τα 45.000 ευρώ για έγγαμο νοικοκυριό, επίσης με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί. Για τον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη τόσο τα πραγματικά όσο και τα τεκμαρτά εισοδήματα.

Οι ιδιοκτήτες που θα λάβουν την επιδότηση αναλαμβάνουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση των εργασιών. Οι ιδιοκατοικούμενες κατοικίες θα πρέπει να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία, ενώ τα κλειστά ακίνητα που θα ανακαινιστούν θα πρέπει είτε να κατοικηθούν είτε να διατεθούν σε μακροχρόνια μίσθωση.

Αντίθετα, δεν επιτρέπεται η αξιοποίησή τους για βραχυχρόνια μίσθωση, η επαγγελματική χρήση ή η υπεκμίσθωση. Ο στόχος είναι να ενισχυθεί το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μόνιμη στέγαση και να αποτραπεί η μετατροπή των επιδοτούμενων ακινήτων σε τουριστικά προϊόντα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στο πολεοδομικό καθεστώς κάθε ακινήτου. Τυχόν αυθαιρεσίες ή εκκρεμότητες μπορούν να μπλοκάρουν την έκδοση ηλεκτρονικής ταυτότητας κτηρίου και να οδηγήσουν σε απόρριψη της αίτησης, εάν δεν προηγηθεί η απαραίτητη τακτοποίηση. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη συνεργασία με μηχανικό θεωρείται κρίσιμη πριν από την υποβολή οποιασδήποτε αίτησης.

Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να κινητοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στην κατοικία και να επαναφέρει στην αγορά χιλιάδες ακίνητα που παραμένουν αναξιοποίητα. Το κατά πόσο θα συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της στεγαστικής εικόνας της χώρας θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των κατοικιών που θα επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση και από τις τιμές με τις οποίες θα διατεθούν στους ενοικιαστές.