Μια αργή αλλά σημαντική μεταβολή φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη στα νερά που συνδέουν τη Μαύρη Θάλασσα με το Αιγαίο, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη Ελλήνων ερευνητών.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από επιστημονική ομάδα του Τμήματος Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Environmental Research Discussions, δείχνει ότι η εκροή υδάτων από τη Μαύρη Θάλασσα προς το Βόρειο Αιγαίο μειώνεται σταδιακά τις τελευταίες δεκαετίες.
Ο ρόλος της Μαύρης Θάλασσας στο Αιγαίο
Η Μαύρη Θάλασσα τροφοδοτείται με μεγάλες ποσότητες γλυκού νερού από ποτάμια όπως ο Δούναβης και ο Δνείπερος, δημιουργώντας ένα φυσικό πλεόνασμα νερού που διοχετεύεται μέσω των Στενών προς το Αιγαίο.
Όπως εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου και εκ των συγγραφέων της έρευνας Γιάννης Ανδρουλιδάκης, τα λιγότερο αλμυρά νερά της Μαύρης Θάλασσας σχηματίζουν ένα επιφανειακό στρώμα που επηρεάζει τη θαλάσσια κυκλοφορία, τη θερμοκρασία και τη βιολογική παραγωγικότητα του Βορείου Αιγαίου.
Το στρώμα αυτό λειτουργεί επί δεκαετίες ως ρυθμιστής της οικολογικής ισορροπίας στο βορειοανατολικό Αιγαίο.
Παράλληλα, τα νερά αυτά μεταφέρουν όχι μόνο γλυκό νερό αλλά και θρεπτικά συστατικά, οργανικό φορτίο και ρύπους από τις μεγάλες ποτάμιες λεκάνες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Γιατί μειώνεται η εκροή
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αλλαγή ξεκινά πολύ πιο βόρεια, στις λεκάνες απορροής των μεγάλων ποταμών που καταλήγουν στη Μαύρη Θάλασσα.
Τα ποτάμια αυτά εμφανίζουν μακροχρόνια μείωση της παροχής τους, λόγω αλλαγών στα μοτίβα βροχοπτώσεων και στην εξάτμιση, γεγονός που μειώνει το πλεόνασμα γλυκού νερού.
Ταυτόχρονα μειώνεται και η διαφορά στάθμης μεταξύ Μαύρης Θάλασσας και Αιγαίου, δηλαδή η φυσική δύναμη που ωθεί τα νερά προς τα νότια.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με ευρύτερες αλλαγές στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως:
- αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών
- άνοδος της στάθμης της θάλασσας
- μεταβολές στα υδρολογικά ισοζύγια
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι η στάθμη του Αιγαίου φαίνεται να αυξάνεται ταχύτερα από εκείνη της Μαύρης Θάλασσας, μειώνοντας ακόμη περισσότερο τη διαφορά που τροφοδοτεί τη ροή.
Οι αλλαγές ήδη στο Βόρειο Αιγαίο
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι επιπτώσεις αρχίζουν ήδη να καταγράφονται.
Τα νερά του Βορείου Αιγαίου γίνονται πιο αλμυρά, ενώ το χαρακτηριστικό επιφανειακό στρώμα χαμηλής αλατότητας εμφανίζει τάσεις εξασθένησης.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η θαλάσσια παραγωγικότητα μειώνεται, κάτι που ενδέχεται να επηρεάσει την τροφική αλυσίδα και σε βάθος χρόνου την αλιεία.
Η σημασία της παρακολούθησης
Κρίσιμη θεωρείται η συστηματική επιστημονική παρακολούθηση της περιοχής.
Η επαναλειτουργία του παράκτιου ραντάρ θαλάσσιας παρακολούθησης στη Λήμνο επιτρέπει την καταγραφή σε πραγματικό χρόνο της επιφανειακής κυκλοφορίας και της εξάπλωσης των υδάτων που εξέρχονται από τα Στενά.
Έτσι μπορούν να εντοπιστούν όχι μόνο οι μεταβολές της κυκλοφορίας αλλά και πιθανές μεταφορές ρύπων ή άλλων ουσιών που επηρεάζουν το θαλάσσιο περιβάλλον.
Βόρειο Αιγαίο: Ένας κρίσιμος κόμβος για τη Μεσόγειο
Το Βόρειο Αιγαίο αποτελεί σημαντικό «κόμβο» της θαλάσσιας κυκλοφορίας της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι αλλαγές που συμβαίνουν στα Στενά επηρεάζουν τη στρωμάτωση των υδάτων, τη δημιουργία πυκνών θαλάσσιων μαζών και τη βαθιά κυκλοφορία της Μεσογείου.
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, ό,τι συμβαίνει σε αυτή την περιοχή δεν αφορά μόνο το Αιγαίο, αλλά επηρεάζει ολόκληρο το μεσογειακό σύστημα.
Επιπτώσεις για την οικονομία των νησιών
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αν η τάση συνεχιστεί, οι επιπτώσεις ενδέχεται να φτάσουν μέχρι την αλιεία και τις τοπικές οικονομίες των νησιών, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Η ερευνητική ομάδα αποτελείται από τους Γιάννη Μαμούτο, Γιάννη Ανδρουλιδάκη, Μάνο Ποτήρη, Βασίλη Κολοβογιάννη, Ελίνα Τράγου, Βασίλη Ζερβάκη και Γιάννη Κρεστενίτη.
