Σε μια πρωτοφανή αναστάτωση βυθίστηκαν οι αερομεταφορές των Ηνωμένων Πολιτειών την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, όταν σοβαρή τεχνική δυσλειτουργία ανάγκασε την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (FAA) να απαγορεύσει τις απογειώσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Αεροσκάφη καθηλώθηκαν στα αεροδρόμια, χιλιάδες πτήσεις ακυρώθηκαν ή καθυστέρησαν και επιβάτες εγκλωβίστηκαν σε τερματικούς σταθμούς, χωρίς να γνωρίζουν πότε θα μπορέσουν να αναχωρήσουν.
Η απαγόρευση ήρθη το βράδυ της Παρασκευής, στις 20:15 ώρα Ανατολικής Ακτής, δηλαδή στις 03:15 τα ξημερώματα του Σαββάτου στην Ελλάδα. Ωστόσο, η επανέναρξη των απογειώσεων δεν σήμανε και την επιστροφή στην κανονικότητα.
Οι αεροπορικές εταιρείες προσπαθούν να επαναφέρουν τα αεροσκάφη και τα πληρώματά τους στις προγραμματισμένες θέσεις τους, μια διαδικασία που μπορεί να απαιτήσει αρκετές ημέρες.
Χιλιάδες ακυρώσεις και καθυστερήσεις
Η έκταση της αναστάτωσης αποτυπώνεται στα στοιχεία παρακολούθησης των πτήσεων.
Σύμφωνα με καταγραφές που δημοσιοποιήθηκαν τις πρώτες ώρες μετά το περιστατικό, περισσότερες από 4.700 πτήσεις ακυρώθηκαν και τουλάχιστον 10.000 παρουσίασαν καθυστερήσεις. Μεταγενέστερες αποτυπώσεις ανέβασαν ακόμη περισσότερο τον αριθμό των ακυρώσεων.
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφηκε στα μεγάλα αεροπορικά κέντρα της χώρας, μεταξύ των οποίων η Νέα Υόρκη, το Σικάγο, το Ντάλας, η Βοστώνη, το Λος Άντζελες και το Σαν Φρανσίσκο.
Οι πίνακες αναχωρήσεων γέμισαν με ακυρώσεις, ενώ επιβάτες που είχαν ήδη επιβιβαστεί υποχρεώθηκαν να περιμένουν ή να επιστρέψουν στις πύλες.
Ιδιαίτερα δύσκολη ήταν η κατάσταση για όσους πραγματοποιούσαν ταξίδια με ανταπόκριση, καθώς η ακύρωση μίας πτήσης επηρέαζε και τα επόμενα σκέλη της διαδρομής τους.
Η διακοπή επηρέασε επίσης διεθνή δρομολόγια, καθώς αεροπλάνα που επρόκειτο να αναχωρήσουν για τις ΗΠΑ παρέμειναν σε αεροδρόμια άλλων χωρών.
Πώς ξεκίνησε το μπλακ άουτ
Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Μεταφορών Σον Ντάφι, η πρώτη σοβαρή αστάθεια καταγράφηκε στις 15:36 τοπική ώρα Ανατολικής Ακτής.
Το πρόβλημα εμφανίστηκε στα συστήματα επικοινωνίας και ραντάρ των υπηρεσιών ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, με αποτέλεσμα ορισμένα δεδομένα να μη μεταδίδονται αξιόπιστα.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες έκριναν ότι δεν μπορούσαν να εγγυηθούν την ομαλή και ασφαλή διαχείριση νέων απογειώσεων και αποφάσισαν την καθολική αναστολή τους.
Η απόφαση δεν αφορούσε την άμεση προσγείωση όλων των αεροσκαφών που βρίσκονταν ήδη στον αέρα. Οι πτήσεις που είχαν απογειωθεί συνέχισαν υπό τον έλεγχο των αρμόδιων υπηρεσιών, με στόχο την ασφαλή ολοκλήρωσή τους.
Περισσότερα από 3.000 αεροσκάφη προσγειώθηκαν με ασφάλεια κατά τη διάρκεια της κρίσης, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές.
Τα παλιά συστήματα που δεν άντεξαν
Τα πρώτα στοιχεία της έρευνας στρέφουν την προσοχή στον παλαιωμένο τεχνολογικό εξοπλισμό που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στο αμερικανικό δίκτυο ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
Ο Σον Ντάφι ανέφερε ότι παλιοί δρομολογητές και μεταγωγείς δικτύου υπερφορτώθηκαν με δεδομένα, προκαλώντας αστάθεια στις επικοινωνίες.
Αμερικανοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι συνέδεσαν το πρόβλημα με την εισαγωγή νέας τεχνολογίας σε ένα δίκτυο που εξακολουθεί να στηρίζεται σε εξοπλισμό προηγούμενων δεκαετιών.
Η ακριβής τεχνική αιτία, πάντως, παραμένει αντικείμενο διερεύνησης.
Το αμερικανικό σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο συζητήσεων για την ανάγκη εκσυγχρονισμού του.
Παρότι έχουν διατεθεί δισεκατομμύρια δολάρια για την αντικατάσταση παλαιών καλωδιώσεων, τηλεπικοινωνιακών εγκαταστάσεων και συστημάτων υποστήριξης, ένα μεγάλο μέρος του δικτύου εξακολουθεί να λειτουργεί με τεχνολογία που χρειάζεται αναβάθμιση.
Δεν εντοπίστηκαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης
Από τις πρώτες ώρες της κρίσης προέκυψαν ερωτήματα για το ενδεχόμενο κακόβουλης ενέργειας, καθώς η βλάβη επηρέασε ταυτόχρονα μεγάλο μέρος των αμερικανικών αερομεταφορών.
Ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Μαρκγουέιν Μάλιν δήλωσε ότι οι αρχές δεν έχουν εντοπίσει στοιχεία που να δείχνουν κυβερνοεπίθεση.
Η διαπίστωση αυτή δεν αποτελεί ακόμη ολοκληρωμένο τεχνικό πόρισμα, καθώς οι έρευνες συνεχίζονται για να αποσαφηνιστεί η αλληλουχία των γεγονότων που οδήγησαν στη γενικευμένη διακοπή.
Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν επίσης ότι το νέο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται για την πρόβλεψη προβλημάτων στην εναέρια κυκλοφορία δεν προκάλεσε τη συγκεκριμένη βλάβη.
Φόβοι για νέες καθυστερήσεις τις επόμενες ημέρες
Μετά την άρση της απαγόρευσης, ο Σον Ντάφι προειδοποίησε ότι η αποκατάσταση θα χρειαστεί χρόνο.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις πτήσεις που ακυρώθηκαν την Παρασκευή. Κάθε αεροσκάφος που έμεινε καθηλωμένο σε διαφορετικό αεροδρόμιο από το προβλεπόμενο δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στον προγραμματισμό των επόμενων δρομολογίων.
Το ίδιο ισχύει και για τα πληρώματα, τα οποία υπόκεινται σε συγκεκριμένα όρια χρόνου εργασίας και υποχρεωτικής ανάπαυσης.
Έτσι, ακόμη και όταν το τεχνικό σύστημα επανέρχεται σε λειτουργία, η διαταραχή μπορεί να μεταφερθεί στις πτήσεις των επόμενων ημερών.
Η κρίση επαναφέρει με ιδιαίτερα έντονο τρόπο το ζήτημα της ανθεκτικότητας των αμερικανικών αερομεταφορών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για την αυξημένη ταξιδιωτική κίνηση της Ημέρας των Ευχαριστιών.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πότε θα αποκατασταθούν πλήρως τα δρομολόγια, αλλά και πώς μια τεχνική αστοχία σε ένα τόσο κρίσιμο δίκτυο κατάφερε να διακόψει για ώρες τις απογειώσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
