Ένα άγνωστο μέχρι σήμερα αρχαίο ηφαιστειακό σύστημα, ηλικίας περίπου 100 εκατομμυρίων ετών, εντόπισαν επιστήμονες στο βορειοδυτικό Ιράν, φέρνοντας στο φως νέα στοιχεία για την εξαφάνιση ενός τεράστιου ωκεανού και τις γεωλογικές διεργασίες που διαμόρφωσαν τη σημερινή Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με το SciTechDaily, διεθνής ερευνητική ομάδα, υπό την καθοδήγηση του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης, ανακάλυψε ίχνη ενός αρχαίου ηφαιστειακού τόξου, το οποίο παρέμενε άγνωστο εξαιτίας των τεκτονικών μεταβολών που σημειώθηκαν στην περιοχή κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών.
Το σύστημα, που ονομάστηκε «Ηπειρωτικό Μαγματικό Τόξο του Αζερμπαϊτζάν», ήταν ενεργό πριν από περίπου 101 έως 97 εκατομμύρια χρόνια, κατά την Ύστερη Κρητιδική περίοδο.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Geoscience Frontiers και προσφέρουν νέα δεδομένα για την εξέλιξη του αρχαίου ωκεανού της Νεοτηθύος.
Ο ωκεανός που εξαφανίστηκε
Η Νεοτηθύς ήταν ένας αρχαίος ωκεανός που εκτεινόταν ανάμεσα σε μεγάλες χερσαίες μάζες, σε μια εποχή κατά την οποία η γεωγραφία της Γης διέφερε σημαντικά από τη σημερινή.
Η σταδιακή συρρίκνωση και το κλείσιμό του συνδέονται με τις κινήσεις των τεκτονικών πλακών, οι οποίες οδήγησαν στη διαμόρφωση σημαντικών γεωλογικών χαρακτηριστικών της Μέσης Ανατολής, της Ανατολικής Μεσογείου και της Δυτικής Ασίας.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το ηφαιστειακό σύστημα δημιουργήθηκε μέσω της λεγόμενης καταβύθισης, μιας διαδικασίας κατά την οποία μία τεκτονική πλάκα βυθίζεται κάτω από μία άλλη, προκαλώντας την παραγωγή μάγματος.
Με την πάροδο του χρόνου, οι γεωλογικές παραμορφώσεις, η διάβρωση και η κάλυψη από νεότερα πετρώματα είχαν αποκρύψει τα περισσότερα ίχνη του.
Πώς έγινε η ανακάλυψη
Για να ανασυνθέσουν την ιστορία της περιοχής, οι ερευνητές εξέτασαν ηφαιστειακά και πλουτώνια πετρώματα από διαφορετικές τοποθεσίες του βορειοδυτικού Ιράν.
Χρησιμοποίησαν προηγμένες μεθόδους γεωχρονολόγησης, αναλύοντας κρυστάλλους ζιρκονίου, καθώς και ισοτοπικά και γεωχημικά δεδομένα, προκειμένου να προσδιορίσουν την ηλικία και την προέλευση των πετρωμάτων.
Όπως εξήγησε ο επικεφαλής της σχετικής μελέτης, Αλί Μοχαμαντί, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μαγματική ιστορία του βορειοδυτικού Ιράν είναι περισσότερο σύνθετη από ό,τι θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Παράλληλα, οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο ένα σημαντικό γεωλογικό ρήγμα της περιοχής να αποτελεί απομεινάρι αρχαίου τεκτονικού ορίου.
