Τη δυνατότητα να αποχωρήσουν από την εργασία τους αρκετά χρόνια πριν από τα γενικά όρια συνταξιοδότησης διατηρούν συγκεκριμένες κατηγορίες μητέρων που ήταν ασφαλισμένες στο πρώην Ταμείο Νομικών. Πρόκειται για γυναίκες οι οποίες είχαν συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης και είχαν ανήλικο παιδί την περίοδο 2010-2012, κατοχυρώνοντας ευνοϊκότερες προϋποθέσεις εξόδου, οι οποίες εξακολουθούν να ισχύουν υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Παρά τις αλλαγές που έχουν επέλθει στο ασφαλιστικό σύστημα και τη σταδιακή αύξηση των ηλικιακών ορίων, οι συγκεκριμένες ασφαλισμένες μπορούν να αξιοποιήσουν τις μεταβατικές διατάξεις του νόμου 4336/2015 και να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα από τα 67 έτη. Η διαφορά μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 10 χρόνια και 3 μήνες, ανάλογα με το έτος κατοχύρωσης, τον χρόνο ασφάλισης και την ηλικία της ασφαλισμένης.
Ενδεικτικά, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες το μεταβατικό όριο για μειωμένη σύνταξη διαμορφώνεται στα 56 έτη και 9 μήνες, ενώ για πλήρη σύνταξη προβλέπεται δυνατότητα εξόδου στα 60 έτη και 2 μήνες.
Ποιες μητέρες αφορά η ευνοϊκή διάταξη για τις συντάξεις
Η δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης δεν αφορά το σύνολο των γυναικών που ήταν ασφαλισμένες στο πρώην Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολουμένων (ΕΤΑΑ).
Η συγκεκριμένη κατηγορία αφορά αποκλειστικά ασφαλισμένες του πρώην Τομέα Ασφάλισης Νομικών (ΤΑΝ) και όχι ασφαλισμένες του πρώην ΤΣΑΥ ή του ΤΣΜΕΔΕ.
Βασική προϋπόθεση είναι να συντρέχουν δύο στοιχεία κατά την κρίσιμη τριετία: η συμπλήρωση του απαιτούμενου ασφαλιστικού χρόνου και η ύπαρξη ανήλικου τέκνου.
Δεν έχει σημασία εάν σήμερα το παιδί έχει ενηλικιωθεί. Εκείνο που εξετάζεται είναι εάν η ασφαλισμένη πληρούσε τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις το 2010, το 2011 ή το 2012. Η κατοχύρωση που προκύπτει από εκείνη την περίοδο μπορεί να διατηρεί δικαίωμα εφαρμογής ευνοϊκότερου μεταβατικού ορίου ηλικίας.
Τα όρια ηλικίας για πλήρεις συντάξεις
Για τη συγκεκριμένη κατηγορία μητέρων, οι ασφαλιστικές προϋποθέσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το έτος κατοχύρωσης.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Διονύσης Ρίζος:
- Το 2010 απαιτούνταν 21,5 έτη ασφάλισης και ανήλικο τέκνο, με κατοχύρωση του 50ού έτους.
- Το 2011 απαιτούνταν 22 έτη ασφάλισης και ανήλικο τέκνο, με κατοχύρωση του 52ου έτους.
- Το 2012 απαιτούνταν 22,5 έτη ασφάλισης και ανήλικο τέκνο, με κατοχύρωση του 55ου έτους.
Ωστόσο, η συμπλήρωση των παραπάνω προϋποθέσεων δεν σημαίνει ότι όλες οι ασφαλισμένες μπορούν να συνταξιοδοτηθούν στις συγκεκριμένες ηλικίες.
Για όσες συμπλήρωσαν το παλαιό κατοχυρωμένο όριο μετά τις αλλαγές του Αυγούστου 2015, εφαρμόζονται τα μεταβατικά όρια ηλικίας του νόμου 4336/2015.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει, επομένως, το έτος κατά το οποίο η ασφαλισμένη συμπλήρωσε την ηλικία που είχε κατοχυρώσει.
Παράδειγμα: Πλήρης σύνταξη στα 60 έτη και 2 μήνες
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση δικηγόρου, μητέρας ανήλικου παιδιού, η οποία είχε συμπληρώσει 22 χρόνια ασφάλισης στο πρώην Ταμείο Νομικών το 2011. Με βάση τις προϋποθέσεις εκείνης της χρονιάς, κατοχύρωσε το 52ο έτος της ηλικίας της.
Η ασφαλισμένη συμπλήρωσε τα 52 έτη το 2018 και το μεταβατικό όριο συνταξιοδότησης διαμορφώθηκε στα 60 έτη και 2 μήνες. Κατά συνέπεια, εντός του 2026 συμπληρώνει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο και μπορεί να υποβάλει αίτηση για πλήρη σύνταξη, εφόσον πληροί και τις λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις. Η αποχώρηση πραγματοποιείται σχεδόν επτά χρόνια πριν από το γενικό όριο των 67 ετών.
Μειωμένη σύνταξη έως και 10 χρόνια νωρίτερα
Δυνατότητα εξόδου με μειωμένη σύνταξη προβλέπεται, σύμφωνα με τα στοιχεία του ειδικού, και για ασφαλισμένες που είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης και είχαν ανήλικο τέκνο κατά την περίοδο 2010-2012. Τα παλαιά ηλικιακά όρια διαφοροποιούνται ανάλογα με το έτος:
- Για το 2010, το 50ό έτος.
- Για το 2011, το 52ο έτος.
- Για το 2012, το 55ο έτος.
Και σε αυτές τις περιπτώσεις, η πραγματική ηλικία εξόδου εξαρτάται από την εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων.
Ενδεικτικά, δικηγόρος γεννημένη το 1966, η οποία είχε συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης και είχε ανήλικο παιδί το 2010, κατοχύρωσε το 50ό έτος. Η ασφαλισμένη συμπλήρωσε την ηλικία αυτή το 2016 και, σύμφωνα με το σχετικό παράδειγμα, το μεταβατικό όριο για μειωμένη σύνταξη διαμορφώθηκε στα 56 έτη και 9 μήνες.
Καθώς έχει ήδη συμπληρώσει τη συγκεκριμένη ηλικία, μπορεί να εξετάσει τη δυνατότητα άμεσης συνταξιοδότησης. Η διαφορά σε σχέση με το γενικό όριο των 67 ετών φτάνει τα 10 χρόνια και 3 μήνες.
Γιατί χρειάζεται έλεγχος του ασφαλιστικού φακέλου
Η πολυπλοκότητα των μεταβατικών διατάξεων έχει ως αποτέλεσμα αρκετές ασφαλισμένες να μην γνωρίζουν εάν διατηρούν δικαίωμα συνταξιοδότησης με ευνοϊκότερο όριο ηλικίας.
Το γεγονός ότι δύο γυναίκες είχαν τον ίδιο χρόνο ασφάλισης και ανήλικο τέκνο το ίδιο έτος δεν σημαίνει ότι μπορούν να αποχωρήσουν στην ίδια ηλικία. Η ημερομηνία γέννησης και το έτος συμπλήρωσης του παλαιού ηλικιακού ορίου μπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετικό αποτέλεσμα.
Για τον λόγο αυτό, οι ενδιαφερόμενες πρέπει να ελέγξουν τον χρόνο ασφάλισης που είχαν συμπληρώσει έως το τέλος του 2010, του 2011 ή του 2012, την ανηλικότητα του τέκνου κατά το αντίστοιχο έτος και την ημερομηνία συμπλήρωσης της κατοχυρωμένης ηλικίας.
Παράλληλα, πρέπει να διαπιστωθεί εάν υπάρχει δυνατότητα αναγνώρισης ασφαλιστικού χρόνου και κατά πόσο αυτή επηρεάζει τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Το σημαντικότερο είναι να μη συγχέεται η κατοχύρωση ενός παλαιού ορίου ηλικίας με τη δυνατότητα άμεσης συνταξιοδότησης. Για τις μητέρες του πρώην Ταμείου Νομικών, η αναλυτική εξέταση του ασφαλιστικού ιστορικού μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, καθώς οι παλαιές κατοχυρώσεις εξακολουθούν, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, να επιτρέπουν την έξοδο από την εργασία αρκετά χρόνια πριν από τα γενικά ηλικιακά όρια.
