Κάθε φορά που το Δημόσιο ανοίγει μια νέα ρύθμιση οφειλών, το ερώτημα είναι πόσοι θα σπεύσουν να ενταχθούν. Ισως όμως το σωστό ερώτημα να είναι άλλο: Πόσοι από αυτούς που χρωστούν βρίσκονται ήδη σε κάποια ρύθμιση, ποιους αφορά και, κυρίως, πόσοι καταφέρνουν να παραμείνουν σε αυτήν;

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, η απάντηση των στοιχείων δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Από το πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο των οφειλών προς τη φορολογική διοίκηση, μόλις το 6,70%, δηλαδή περίπου 5,31 δισ. ευρώ, βρίσκεται σε ενεργή ρύθμιση. Το υπόλοιπο παραμένει εκτός διακανονισμού.

Με άλλα λόγια, ύστερα από χρόνια ρυθμίσεων, επανεντάξεων, νέων ρυθμίσεων και διαδοχικών «δεύτερων ευκαιριών», σχεδόν εννέα στα δέκα ευρώ του πραγματικού ληξιπρόθεσμου χρέους παραμένουν εκτός ρύθμισης.

Και αυτό είναι το στοιχείο που χάνεται πίσω από τις 72 ή τις 120 δόσεις που ανακοίνωσε τις προηγούμενες μέρες η κυβέρνηση. Δεν είναι όλοι οι οφειλέτες ίδιοι. Ούτε έχουν όλοι το ίδιο πρόβλημα.

Στις μικρές και μεσαίες οφειλές βρίσκεται μεγάλο μέρος των φυσικών προσώπων που προσπαθούν να μπουν σε διακανονισμό. Στα φυσικά πρόσωπα, το υψηλότερο ποσοστό ρυθμισμένων οφειλών καταγράφεται στην κατηγορία των 500 έως 10.000 ευρώ, ενώ για οφειλές από 2.000 έως 3.000 ευρώ το ποσοστό φτάνει στο 19,48%.

Μπαίνουν, αλλά δεν μένουν

Οπως αναφέρουν φορείς της αγοράς, για έναν φορολογούμενο με χρέος μερικών χιλιάδων ευρώ, το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα το συνολικό ποσό. Είναι η μηνιαία δόση. Μια μείωση ακόμη και κατά 30 ή 50 ευρώ μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια ρύθμιση που τηρείται και σε μια ρύθμιση που χάνεται.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της επέκτασης από τις 72 στις 120 δόσεις. Η κυβέρνηση επιχειρεί να κάνει τη δόση αρκετά μικρή (επεκτείνοντας ταυτόχρονα και την περίμετρο, δηλαδή εντάσσοντας και τα χρέη του 2024) ώστε να μπορούν να την πληρώσουν εκείνοι που μέχρι σήμερα δεν τα κατάφερναν. Ωστόσο, πολλοί από αυτούς τους μικρούς είναι και ελεύθεροι επαγγελματίες και κυρίως από κατηγορίες με ροπή στη φοροδιαφυγή, αλλά και αδιαφορία εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων.

Αν και η κυβέρνηση συνδέει την επέκταση με την ανάγκη να δοθεί «ανάσα» σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες εξυπηρέτησης των συσσωρευμένων οφειλών, το ερώτημα παραμένει το ίδιο: Πόσοι από αυτούς θα μπουν και πόσοι θα μείνουν;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι από 1.300.000 φυσικά πρόσωπα και 250.000 επιχειρήσεις που δυνητικά θα μπορούσαν να μπουν στη ρύθμιση των 72 δόσεων μόλις 23.000 έκαναν αίτηση στην εφορία και 13.000 στο ΚΕΑΟ (Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών). Η ιστορία των προηγούμενων ρυθμίσεων είναι αποκαλυπτική. Στη ρύθμιση των 120 δόσεων που θεσπίστηκε το 2019 εντάχθηκαν περισσότεροι από 615.000 οφειλέτες, με συνολικά χρέη περίπου 5,8 δισ. ευρώ. Από αυτούς, 211.551 ολοκλήρωσαν τις ρυθμίσεις και πάνω από 315.000 ρυθμίσεις χάθηκαν στην πορεία, αφήνοντας πίσω τους ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο περίπου 3,5 δισ. ευρώ. Το Δημόσιο έχει θεσπίσει διαδοχικά σχήματα ρύθμισης. Από 100 δόσεις, 120 δόσεις, 72 δόσεις, ειδικές ρυθμίσεις για την πανδημία, την ενεργειακή κρίση, επανεντάξεις σε παλαιότερες ρυθμίσεις και, τώρα, ξανά περισσότερες δόσεις. Και όμως, το ληξιπρόθεσμο χρέος παραμένει τεράστιο. Οι ρυθμίσεις αλλάζουν, αλλά ένα μέρος των οφειλετών φαίνεται να παραμένει το ίδιο. Ουσιαστικά διαπιστώνεται μια μετακίνηση των ίδιων ομάδων οφειλετών από τη μία ρύθμιση στην άλλη, χωρίς οριστική επίλυση του προβλήματος.

Ο εξωδικαστικός

Στα υψηλότερα χρέη η εικόνα είναι διαφορετική. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο για οφειλέτες με σύνθετες και μεγαλύτερες υποχρεώσεις, καθώς επιτρέπει τη συνολική ρύθμιση χρεών προς το Δημόσιο, τον ΕΦΚΑ, τις τράπεζες και τους servicers. Με το σημερινό πλαίσιο μπορεί να προβλέπει έως και 240 δόσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, από τα 57,58 δισ. ευρώ οφειλών που βρίσκονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό, περίπου 31,86 δισ. ευρώ αφορούν οφειλές προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ. Παράλληλα, οι οφειλές άνω του 1 εκατ. ευρώ ανέρχονται σε περίπου 33,74 δισ. ευρώ, δηλαδή πάνω από το μισό του συνολικού χρέους που έχει περάσει από την πλατφόρμα. Μέχρι τον Αύγουστο είχαν ολοκληρωθεί 69.997 επιτυχείς ρυθμίσεις, για αρχικές οφειλές 20,56 δισ. ευρώ, ενώ οι συνολικές διαγραφές ανέρχονταν σε 6,66 δισ. ευρώ. Για τους μεγάλους οφειλέτες του Δημοσίου, το ζητούμενο είναι να απλωθεί το χρέος σε βάθος χρόνου ώστε η εξυπηρέτησή του να καταστεί δυνατή.

Διαβάστε ακόμη: