Έφυγε από τη ζωή η Μάργκαρετ Αλεξίου, μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες των νεοελληνικών σπουδών διεθνώς, αφήνοντας πίσω της ένα έργο που επηρέασε γενιές μελετητών της ελληνικής γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτιστικής παράδοσης.
Η διακεκριμένη ακαδημαϊκός πέθανε στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 στο σπίτι της στο Κεντ της Αγγλίας. Είχε γεννηθεί το 1939 στο Μπέρμιγχαμ και ήταν κόρη του Βρετανού κλασικού φιλολόγου Τζορτζ Τόμσον.
Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και αφιέρωσε την επιστημονική της πορεία στη μελέτη της ελληνικής παράδοσης από την αρχαιότητα και το Βυζάντιο μέχρι τη νεότερη και σύγχρονη εποχή.
Από το Μπέρμιγχαμ στην έδρα Σεφέρη του Χάρβαρντ
Για περίπου δύο δεκαετίες δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, ενώ από το 1986 έως το 2000 κατείχε στο Χάρβαρντ την έδρα George Seferis Professor of Modern Greek Studies, παράλληλα με τη θέση της καθηγήτριας Συγκριτικής Λογοτεχνίας.
Στην έδρα Σεφέρη διαδέχθηκε τον Γιώργο Σαββίδη, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας των Νεοελληνικών Σπουδών.
Το βιβλίο που έγινε σημείο αναφοράς
Το όνομά της συνδέθηκε περισσότερο από κάθε άλλο έργο με το «The Ritual Lament in Greek Tradition», που κυκλοφόρησε το 1974 και μεταφράστηκε στα ελληνικά ως «Ο τελετουργικός θρήνος στην ελληνική παράδοση».
Στη μελέτη αυτή εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο ο θρήνος και το πένθος διατρέχουν την ελληνική πολιτιστική παράδοση από τον Όμηρο και την αρχαία τραγωδία μέχρι το Βυζάντιο, το δημοτικό τραγούδι και τα μοιρολόγια.
Το έργο θεωρείται μέχρι σήμερα βασικό σημείο αναφοράς στις ανθρωπιστικές επιστήμες, καθώς ανέδειξε τις βαθιές συνδέσεις ανάμεσα στην αρχαία, βυζαντινή και νεότερη ελληνική πολιτιστική εμπειρία.
Μια ζωή αφιερωμένη στα ελληνικά γράμματα
Η έρευνα της Μάργκαρετ Αλεξίου δεν περιορίστηκε στον θρήνο. Ασχολήθηκε με τη βυζαντινή και νεοελληνική λογοτεχνία, τη λαϊκή ποίηση, τον Καβάφη, την κρητική Αναγέννηση, αλλά και με τη σχέση μνήμης, μύθου και λογοτεχνικής έκφρασης.
Η Εταιρεία Συγγραφέων την αποχαιρέτησε ως διακεκριμένη βυζαντινολόγο και νεοελληνίστρια, ενώ το Χάρβαρντ υπογράμμισε ότι υπήρξε μία από τις πλέον επιδραστικές προσωπικότητες του κλάδου και ότι εκπαίδευσε τρεις γενιές μελετητών.
Με τον θάνατό της, οι νεοελληνικές σπουδές χάνουν μία από τις σημαντικότερες διεθνείς εκπροσώπους τους.
