Υπάρχουν ακόμη σημεία στον πλανήτη που δεν μπορείς απλώς να προσθέσεις στη λίστα των επόμενων ταξιδιών σου. Νησιά αποκομμένα από τον κόσμο, μια προϊστορική σπηλιά που έκλεισε για να σωθεί, το παγκόσμιο θησαυροφυλάκιο σπόρων και περιοχές όπου η είσοδος επιτρέπεται μόνο με ειδική άδεια.
Σε μια εποχή όπου σχεδόν κάθε γωνιά του πλανήτη μπορεί να εντοπιστεί σε έναν ψηφιακό χάρτη, να φωτογραφηθεί και να μετατραπεί σε ταξιδιωτικό προορισμό, εξακολουθούν να υπάρχουν μέρη στα οποία ο απλός επισκέπτης δεν μπορεί να περάσει την πόρτα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η απαγόρευση υπάρχει για να προστατεύσει τους ανθρώπους. Σε άλλες, για να προστατευθεί η φύση, ένα μοναδικό οικοσύστημα ή ένα ανεκτίμητο κομμάτι της ανθρώπινης ιστορίας.
Κάποια από αυτά τα μέρη μπορεί κανείς να τα πλησιάσει. Σε άλλα απαγορεύεται ακόμη και η προσέγγιση.
North Sentinel Island: Το νησί που παραμένει απομονωμένο
Στον κόλπο της Βεγγάλης βρίσκεται ένα από τα πιο γνωστά απρόσιτα σημεία του πλανήτη.
Το North Sentinel Island, στο αρχιπέλαγος Άνταμαν και Νικομπάρ της Ινδίας, κατοικείται από τους Sentinelese, μία από τις ελάχιστες κοινότητες στον κόσμο που έχουν διατηρήσει σχεδόν πλήρη απομόνωση από τη σύγχρονη κοινωνία.
Η πρόσβαση στο νησί απαγορεύεται από τις ινδικές Αρχές.
Ο περιορισμός έχει πρωτίστως στόχο την προστασία των ίδιων των κατοίκων, καθώς η επαφή με ανθρώπους από τον έξω κόσμο θα μπορούσε να τους εκθέσει σε ασθένειες απέναντι στις οποίες ενδέχεται να μην διαθέτουν ανοσία.
Οι Sentinelese έχουν επίσης δείξει επανειλημμένα ότι δεν επιθυμούν επαφή με επισκέπτες.
Snake Island: Το νησί των φιδιών στη Βραζιλία
Η Ilha da Queimada Grande, λίγα χιλιόμετρα από τις ακτές της Βραζιλίας, είναι γνωστή διεθνώς ως Snake Island.
Εκεί ζει το Bothrops insularis, ένα εξαιρετικά δηλητηριώδες είδος οχιάς που υπάρχει μόνο στο συγκεκριμένο νησί.
Η πρόσβαση είναι αυστηρά ελεγχόμενη και δεν πρόκειται για έναν συνηθισμένο τουριστικό προορισμό.
Κατά καιρούς έχουν κυκλοφορήσει υπερβολικοί ισχυρισμοί για τον αριθμό των φιδιών που βρίσκονται ανά τετραγωνικό μέτρο. Η πραγματικότητα, πάντως, είναι ήδη εντυπωσιακή χωρίς τους διαδικτυακούς μύθους: πρόκειται για ένα μοναδικό και ευαίσθητο οικοσύστημα όπου ζει ένα προστατευόμενο ενδημικό είδος.
Surtsey: Το νησί που έγινε εργαστήριο της φύσης
Στην Ισλανδία υπάρχει ένα νησί που πριν από μερικές δεκαετίες δεν υπήρχε καν.
Η Surtsey δημιουργήθηκε έπειτα από υποθαλάσσια ηφαιστειακή έκρηξη που ξεκίνησε το 1963.
Από τότε οι επιστήμονες παρακολουθούν ένα μοναδικό φυσικό πείραμα: πώς μια ολοκαίνουργια γη αποικίζεται σταδιακά από μικροοργανισμούς, φυτά, έντομα και ζώα.
Για να μην επηρεαστεί η φυσική αυτή διαδικασία από την ανθρώπινη παρουσία, η πρόσβαση είναι εξαιρετικά περιορισμένη και απαιτεί ειδική επιστημονική άδεια.
Ακόμη και οι ερευνητές οφείλουν να ακολουθούν αυστηρούς κανόνες ώστε να μη μεταφέρουν κατά λάθος στο νησί σπόρους ή άλλους οργανισμούς.
Lascaux: Η προϊστορική σπηλιά που έκλεισε για να σωθεί
Οι σπηλιές του Lascaux στη Γαλλία φιλοξενούν μερικές από τις σημαντικότερες προϊστορικές τοιχογραφίες στον κόσμο.
Ανακαλύφθηκαν το 1940 και λίγα χρόνια αργότερα άνοιξαν για το κοινό.
Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν απρόβλεπτο.
Η αναπνοή των χιλιάδων επισκεπτών, η μεταβολή της υγρασίας, το φως και η ανάπτυξη μικροοργανισμών άρχισαν να απειλούν τις πανάρχαιες παραστάσεις.
Το αυθεντικό σπήλαιο έκλεισε για το κοινό το 1963.
Σήμερα οι επισκέπτες μπορούν να δουν εξαιρετικά πιστές αναπαραστάσεις των σπηλαίων, αλλά όχι να περιηγηθούν ελεύθερα στο πρωτότυπο.
Svalbard Global Seed Vault: Το θησαυροφυλάκιο της ανθρωπότητας
Βαθιά μέσα σε βουνό στο παγωμένο αρχιπέλαγος του Svalbard στη Νορβηγία βρίσκεται ένα από τα πιο ασυνήθιστα θησαυροφυλάκια του κόσμου.
Το Svalbard Global Seed Vault φιλοξενεί αντίγραφα δειγμάτων σπόρων από τράπεζες γενετικού υλικού σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ο σκοπός του είναι να λειτουργεί ως μια τεράστια δικλίδα ασφαλείας για την παγκόσμια γεωργική βιοποικιλότητα σε περίπτωση πολέμου, φυσικής καταστροφής, απώλειας τοπικών συλλογών ή άλλων κρίσεων.
Το εσωτερικό του δεν είναι επισκέψιμο από το κοινό.
Η πρόσβαση επιτρέπεται μόνο σε εξουσιοδοτημένο προσωπικό και εκπροσώπους που συμμετέχουν στις επίσημες διαδικασίες κατάθεσης σπόρων.
Αποστολικά Αρχεία του Βατικανού: Όχι για τουρίστες
Γύρω από τα περίφημα αρχεία του Βατικανού έχουν δημιουργηθεί αμέτρητοι μύθοι.
Στην πραγματικότητα, τα Αποστολικά Αρχεία του Βατικανού δεν αποτελούν κάποιο μυστηριώδες δωμάτιο στο οποίο απαγορεύεται να μπει οποιοσδήποτε.
Δεν είναι όμως ούτε τουριστικό αξιοθέατο.
Πρόκειται για ένα τεράστιο ερευνητικό αρχείο με έγγραφα πολλών αιώνων, στο οποίο η πρόσβαση παρέχεται σε κατάλληλα πιστοποιημένους ερευνητές για συγκεκριμένο επιστημονικό σκοπό.
Για τον απλό επισκέπτη, επομένως, οι πόρτες παραμένουν κλειστές.
Poveglia: Το εγκαταλειμμένο νησί της Βενετίας
Λίγο έξω από τη Βενετία βρίσκεται η Poveglia, ένα μικρό νησί που έχει αποκτήσει φήμη πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθός του.
Στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, για καραντίνα σε περιόδους επιδημιών και αργότερα φιλοξένησε νοσοκομειακές εγκαταστάσεις.
Οι εγκαταλελειμμένες κατασκευές του και η ιστορία του έδωσαν τροφή σε δεκάδες θρύλους περί «στοιχειωμένου νησιού».
Η πρόσβαση, ωστόσο, δεν είναι ελεύθερη και ο επισκέπτης δεν μπορεί απλώς να αποβιβαστεί και να αρχίσει να εξερευνά τα εγκαταλειμμένα κτίρια.
Τσερνόμπιλ: Η ζώνη όπου τίποτα δεν είναι ένα απλό ταξίδι
Για αρκετά χρόνια η ζώνη αποκλεισμού του Τσερνόμπιλ είχε γίνει ένας από τους πιο γνωστούς προορισμούς του λεγόμενου dark tourism.
Ακόμη και τότε, όμως, η είσοδος δεν ήταν ανεξέλεγκτη.
Απαιτούνταν ειδικές διαδικασίες, συγκεκριμένες διαδρομές και συμμόρφωση με κανόνες ασφαλείας λόγω της ραδιενέργειας.
Σήμερα η κατάσταση είναι ακόμη πιο σύνθετη, καθώς η περιοχή βρίσκεται στην Ουκρανία και η δυνατότητα πρόσβασης εξαρτάται πρωτίστως από τις επικρατούσες συνθήκες ασφαλείας.
Δεν είναι ένας προορισμός στον οποίο απλώς αγοράζει κάποιος ένα αεροπορικό εισιτήριο και πηγαίνει.
Γιατί ο κόσμος εξακολουθεί να έχει κλειστές πόρτες
Το ενδιαφέρον με τα λεγόμενα «απαγορευμένα μέρη» είναι ότι πίσω από τις περισσότερες κλειστές πόρτες δεν υπάρχει κάποιο μυστηριώδες μυστικό.
Στο North Sentinel προστατεύεται μια απομονωμένη κοινότητα.
Στη Surtsey προστατεύεται ένα μοναδικό επιστημονικό πείραμα της φύσης.
Στο Lascaux προστατεύεται προϊστορική τέχνη δεκάδων χιλιάδων ετών.
Στο Svalbard φυλάσσεται ένα παγκόσμιο απόθεμα γεωργικής βιοποικιλότητας.
Και στα Αρχεία του Βατικανού προστατεύεται και οργανώνεται ένας τεράστιος ιστορικός πλούτος που προορίζεται πρωτίστως για έρευνα.
Σε έναν κόσμο όπου το ταξίδι πολλές φορές μετατρέπεται σε φωτογραφία, βίντεο και check-in, αυτά τα μέρη θυμίζουν κάτι διαφορετικό.
Δεν είναι κάθε σημείο του πλανήτη φτιαγμένο για να γίνει τουριστικός προορισμός.
Μερικές φορές η καλύτερη προστασία ενός τόπου είναι ακριβώς αυτή: να παραμένει πίσω από μια κλειστή πόρτα.
